Kıdem Tazminatı Hesaplama

Kıdem tazminatı nedir?

Kıdem tazminatı, belirli koşullarla işten ayrılan işçiye, çalıştığı her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarında ödenen tazminattır. Dayanağı, 4857 sayılı İş Kanunu yürürlüğe girdikten sonra da geçerliliğini koruyan 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesidir.

Kimler hak kazanır?

İki şart birlikte aranır: aynı işverende en az 1 yıl (365 gün) çalışmış olmak ve iş sözleşmesinin kıdeme hak kazandıran bir nedenle sona ermesi.

• İşveren feshi — ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık (4857/25-II) dışındaki her fesih
• İşçinin haklı nedenle feshi (4857/24) — ücretin ödenmemesi, mobbing, sağlık sebepleri, çalışma koşullarının esaslı değişmesi gibi
• Emeklilik — yaşlılık aylığı veya toptan ödeme almak amacıyla
• Yaş dışındaki şartların tamamlanması — prim gün ve sigortalılık süresi dolduysa (SGK yazısıyla)
• Askerlik görevi nedeniyle ayrılma
• Kadın işçinin evlenmesi — evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde feshederse
• İşçinin vefatı — tazminat yasal mirasçılarına ödenir

Kimler hak kazanamaz?

• 1 yıldan az çalışanlar — süre dolmadan kıdem hakkı doğmaz
• Kendi isteğiyle istifa edenler — yukarıdaki istisnalar dışında
• 4857/25-II uyarınca haklı nedenle işten çıkarılanlar (devamsızlık, güveni kötüye kullanma, işverene hakaret vb.)

Giydirilmiş brüt ücret nedir?

Kıdem hesabında çıplak maaş değil, giydirilmiş brüt ücret kullanılır: brüt maaşa, size düzenli ve süreklilik arz eden yan ödemelerin aylık karşılığı eklenir. Bu ayrım tazminatı ciddi ölçüde artırabilir, bu yüzden bordronuzu kontrol etmeye değer.

Ölçüt süreklilik: düzenli ödemeler dahil, arızi ödemeler hariçtir. Yılda bir veya birkaç kez yapılan ödemeler (ikramiye, yakacak yardımı) 365'e bölünüp 30 ile çarpılarak aylık karşılığına çevrilir.

Kıdem tavanı

Giydirilmiş ücretiniz ne kadar yüksek olursa olsun, kıdem hesabında yasal tavan esas alınır. Tavan yılda iki kez, memur maaş katsayısına göre güncellenir:

Hangi tavanın uygulanacağını iş sözleşmesinin sona erdiği tarih belirler. Haziran'da ayrılan için düşük tavan, Temmuz'da ayrılan için yüksek tavan geçerlidir — birkaç günlük fark ciddi tutar farkı yaratabilir.

Nasıl hesaplanır?

Formül: giydirilmiş brüt ücret × (toplam çalışma günü / 365)

Her tam yıl 30 günlük ücrete denk gelir; yıldan artan süreler kıstelyevm usulüyle, yani gün gün orantılanarak hesaba katılır. Çalışılan sürenin küsuratı yuvarlanmaz.

Örnek: 7 yıl 6 ay çalışan, 40.000₺ giydirilmiş brüt ücret

1. Toplam süre: yaklaşık 2.738 gün
2. Ücret tavanın (73.729,87₺) altında, olduğu gibi kullanılır
3. Brüt kıdem: 40.000 × (2.738 / 365) = 300.054,79₺
4. Damga vergisi: 300.054,79 × %0,759 = 2.277,42₺
5. Net kıdem tazminatı: 297.777,37₺

Vergilendirme

Kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır — bu, onu ihbar tazminatından ayıran en önemli özelliktir. Yalnızca %0,759 damga vergisi kesilir. Tavanı aşan bir ödeme yapılırsa, aşan kısım ücret sayılır ve gelir vergisine tabi olur.

Ödeme zamanı ve gecikme faizi

Kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte peşin ve tam olarak ödenmelidir. Taksitlendirme ancak işçinin açık rızasıyla mümkündür. Gününde ödenmezse, 1475/14 uyarınca ödenmeyen süre için mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir — bu, genel yasal faizden yüksektir ve işçi lehine bir düzenlemedir.

Zamanaşımı: 5 yıl

7036 sayılı kanunla yapılan değişiklik sonrası, 25 Ekim 2017'den sonra sona eren iş sözleşmelerinde kıdem tazminatı zamanaşımı 5 yıldır ve süre fesih tarihinden itibaren işler. Bu tarihten önceki fesihlerde 10 yıllık süre uygulanır.

Sık yapılan hatalar

• Çıplak maaşla hesaplamak. Yemek, yol ve düzenli primler dahil edilmezse tazminat olduğundan düşük çıkar.
• Tavanı ihmal etmek. Yüksek maaşlarda tavan devreye girer; hesap ücretin tamamı üzerinden yapılamaz.
• Yanlış dönemin tavanını kullanmak. Belirleyici olan fesih tarihidir, başvuru veya ödeme tarihi değil.
• İstifada kıdem beklemek. Askerlik, emeklilik, evlilik ve haklı fesih dışındaki istifalarda kıdem doğmaz.

Sık sorulan sorular